Hoe meer ik de berichten uit de Bourgogne probeer te duiden, hoe sterker het beeld ontstaat dat er daar een flinke onrust heerst. Maar liefst 64 wijngemeenten dreigen hun classificatie als ‘AOC Bourgogne’ te verliezen: 30 in de Côte-d’Or, 12 in de Saône-et-Loire (vooral in de Mâconnais) en 22 in de Yonne, waaronder 16 rond Chablis (exclusief de climats in de gemeente Préhy*). Tegelijkertijd mogen 43 gemeenten in de Beaujolais hun wijnen blijven verkopen onder de benaming ‘AOC Bourgogne’.

De verontwaardiging in de Bourgogne is groot. Die richt zich niet tegen de Beaujolais, maar tegen het I.N.A.O. (Institut National de l’Origine et de la Qualité), de Franse overheidsinstantie die toeziet op de herkomst- en kwaliteitsbenamingen van landbouwproducten. Wat hier op het spel staat, is niet alleen de identiteit van de Bourgognewijnen, maar ook de geloofwaardigheid en reikwijdte van het hele AOC systeem.

In tegenstelling tot bijvoorbeeld de Champagne en Bordeaux werd het officiële afbakeningswerk in de wijnregio Bourgogne – een proces dat begon vlak voor de Tweede Wereldoorlog – nooit voltooid. Het historische hart van Bourgogne is gedefinieerd, maar niet de wijndistricten in het noorden en het zuiden. In het noorden moet je daarbij onder meer denken aan Chablis en in het zuiden aan de Mâconnais en de Beaujolais. Op aandringen van sommige wijnproducenten wil het I.N.A.O. dit proces nu voltooien. Nu het instituut zijn plannen ontvouwt, stuiten deze in de Bourgogne op grote verontwaardiging.

Niet alleen wordt er een stevige hap genomen uit de wijngaarden van de AOC Chablis. Ook wijngaarden in en rondom Joigny, Tonnerre en Auxerre vallen ten prooi. De gehele Châtillonnais kan in de toekomst zijn wijn niet meer op de markt brengen als ‘Bourgogne’. Helemaal tegen het zere been van Bourgogne is dat een aantal wijngaarden rondom Dijon, de hoofdstad van Bourgogne, hetzelfde lot lijkt te moeten ondergaan. Dit betekent dat deze wijnen in de toekomst slechts kunnen worden verkocht onder die toch al weinig vrolijke naam ‘Coteaux Bourguignons’.

Hoewel de Beaujolais behoort tot de administratieve wijnregio Bourgogne, verschillen beide wijnregio’s wezenlijk wat betreft historie, traditie, bodem, druif en wijnbouw. De mogelijkheid om in de Beaujolais wijnen te verbouwen die zich ‘Bourgogne’ mogen noemen – nota bene gemaakt van de ooit als inferieur gekwalificeerde gamay druif – valt dan ook volledig verkeerd in Bourgogne. Daarbij vinden bourgondische wijnbouwers dat de inhoud van het begrip ‘AOC Bourgogne’ te grabbel wordt gegooid. Voor een Bourgogne geldt immers het criterium dat de bodem voornamelijk bestaat uit klei en kalksteen. In de Beaujolais is dat doorgaans graniet. Dit criterium lijkt in de nieuwe plannen te worden losgelaten.

Het I.N.A.O. geeft te kennen zich te laten consulteren door professionals uit de sector, managementorganisaties en overheidsdiensten, maar lijkt er vooral op uit beslissingen te nemen die juridisch niet aanvechtbaar zijn. Verdere uitleg geeft het I.N.A.O. niet. Wie in de archieven duikt, vindt inderdaad documenten (van vóór de Tweede Wereldoorlog) die wijnbouwers in de Beaujolais het recht geven hun wijnen ‘Bourgogne’ te mogen noemen. Nu betreuren de wijnbouwers in de Beaujolais het lot van hun bourgondische collega’s en steunen zij van harte het idee om de AOC Bourgogne te behouden. Tegelijkertijd wijzen zij nadrukkelijk op hun historische recht om wijnen ook als AOC Bourgogne te mogen classificeren.

In de Bourgogne vreest men allereerst de economische gevolgen. Met het label ‘Coteaux Bourguignons’ is een Bourgogne aanzienlijk minder rendabel. Verder dreigt de Bourgogne het productieproces uit handen te verliezen en voor een groot deel te moeten overlaten aan collega’s in de Beaujolais, waar aanzienlijk goedkoper kan worden geproduceerd. Wijngaarden in de Bourgogne zijn drie keer zo duur als in de Beaujolais; huren kost er zelfs vier keer zoveel. Naast deze financiële argumenten is men in de Bourgogne bezorgd dat in de Beaujolais Bourgogne zal worden gemaakt van inferieure kwaliteit, waardoor de AOC Bourgogne wordt uitgehold. Kopers van een generieke Bourgogne verkeren in de toekomst mogelijk in onzekerheid over wat hun wijn precies is én waar hij vandaan komt.

Vanuit de Bourgogne is inmiddels een fel protest ontketend tegen het I.N.A.O. Gisteren protesteerden meer dan 400 wijnbouwers luidruchtig voor de deur van het I.N.A.O. in Parijs om hun AOC Bourgogne te beschermen. Om de grote zorgen – en ergernis – van de bourgondische wijnbouwers te onderstrepen, is een petitie opgesteld met als doel de identiteit van zowel de Beaujolais als de Bourgogne te verdedigen: «Vive le Bourgogne, vive le Beaujolais, non au Bourgogne dans le Beaujolais !» Een ongelukkig samenspel tussen deze historisch verschillende wijnregio’s moet worden vermeden. Deze petitie, die onder meer online te vinden is, heb ik inmiddels ondertekend.

*) Préhy is het enige dorp binnen de AOC Chablis waar een rode (AOC) Bourgogne mag worden gemaakt.