Het zuiden van de Bourgogne nader geduid

Côte Chalonnaise (Wijn uit Bourgogne)
Wijngaarden ten zuiden van Mellecey (AOC Bourgogne Côte Chalonnaise)

Na het noorden van de Bourgogne in kaart te hebben gebracht, is het zinvol om stil te staan bij een ander deel van de Bourgogne waar de wijnen nog betaalbaar zijn. In deze bijdrage kan het zuiden van de Bourgogne worden gedefinieerd als de verzameling wijndistricten ten zuiden van de beroemde Côte d’Or (de Côte de Nuits en de Côtes de Beaune tezamen). Wij staan achtereenvolgens stil bij de Côte Chalonnaise, de Côtes du Couchois en de Mâconnais. Behoort ook tot de wijnregio Bourgogne, maar ik laat de Beaujolais in deze bijdrage buiten beschouwing. Zo ook, vanwege de minieme omvang in volume, de classificaties IGP (voorheen ‘Vin de Pays’) en ‘Vin de France’ (voorheen ‘Vin de Table’).

Côte Chalonnaise
De Côte Chalonnaise heeft vijf zogenaamde appellations villages (ook appellations communals genoemd). Van noord naar zuid:
– Bouzeron (exclusief voor witte wijnen gemaakt van de aligoté druif);
– Rully (witte wijnen, chardonnay druif; rode wijnen, pinot noir druif);
– Mercurey (witte wijnen, chardonnay druif; rode wijnen, pinot noir druif);
– Givry (witte wijnen, chardonnay druif; rode wijnen, pinot noir druif);
– Montagny (alleen voor witte wijnen gemaakt van de chardonnay druif);

De Côte Chalonnaise heeft geen Grand Cru-wijngaarden. Rully, Mercurey, Givry en Montagny hebben wel 1er Cru wijngaarden (climats) voor zowel witte als rode Bourgognes (in AOC Montagny uiteraard alleen voor witte Bourgognes). De wijngaarden rondom en soms tussen de vijf appellations villages dragen de classificatie Bourgogne Côte Chalonnaise (een appellation régionale). Deze kunnen zowel witte als rode Bourgognes voortbrengen. Op hun beurt zijn er wijngaarden die buiten de classificatie Bourgogne Côte Chalonnaise vallen. Dan heet de wijn simpelweg ‘Bourgogne’ (ook een appellation régionale). Denk bijvoorbeeld aan wijngaarden waar de aligoté druif is aangeplant. Dat levert uiteindelijk Bourgogne Aligoté op.

Even stilstaan bij Bouzeron en Montagny. Binnen de gemeentegrenzen van Bouzeron worden ook de pinot noir, gamay en chardonnay druif verbouwd. In het geval van de pinot noir en de chardonnay druif heten de wijnen meestal Bourgogne Côte Chalonnaise en niet Bouzeron. Wordt aan de pinot noir druif gamay toegevoegd, dit gebeurt overigens in de gehele Côte Chalonnaise, kan dit resulteren in bijvoorbeeld een Coteaux Bourguignons of een Bourgogne Passe-Tout-Grains. Dit alles speelt zich af binnen de regels van de AOC.

Binnen de appellation village Montagny tref je maar liefst 49 wijngaarden (climats) aan die zijn geclassificeerd als 1er Cru. Het belangrijkste verschil tussen een generieke Montagny en een 1er Cru Montagny heeft betrekking op een verschil in minimale en maximale alcoholpercentages. Het is een erfenis van een poosje geleden en men besloot er verder weinig tot niets aan te doen. Dus behielden die vele 1er Cru climats hun classificatie. Het is overigens hard zoeken naar het wijndorp Montagny, want dat bestaat niet (wel Montagny-lès-Buxy, vandaar de naam van deze AOC).

Côtes du Couchois
De Côtes du Couchois is een kleine, relatief jonge appellation régionale die rond de eeuwwisseling werd geïntroduceerd. Zij ligt ten zuiden van de Hautes-Cotes de Beaune, zo je wil ten westen van de Côte Chalonnaise. Alleen de wijnen gemaakt van de pinot noir mogen de unieke herkomstbenaming dragen: Bourgogne Côtes du Couchois. De ruim 11 ha aan wijngaard strek zich uit over zes gemeenten ten noorden van Couches. De gemeente Couches zelf doet ook mee. Buiten deze wijngaarden worden de andere gangbare bourgondische druiven aangeplant, waarvan de wijnen dan weer gewoon ‘Bourgogne’ heten. In de volgende bijdrage meer over de Côtes du Couchois.

Mâconnais
De Mâconnais heeft een eigen set regels met om te beginnen zijn eigen naam (‘Mâcon’). Als basis geldt: de rode wijnen worden van de gamay druif en de witte wijnen van de chardonnay druif gemaakt. In het noorden van de Mâconnais ligt, toevallig of niet, het wijndorp Chardonnay met zijn Cave de Chardonnay, een dependance van Cave de Lugny. Begint een wijn uit de Mâconnais, wit, rood of rosé, met de naam ‘Mâcon’ betreft het immer een appellation régionale.

Omdat de bodem van de Mâconnais typische bourgondische kenmerken draagt (onder meer klei- en kalksteen) vinden sommige wijnbouwers dat in plaats van de gamay druif beter de pinot noir druif voor de rode wijnen dient te worden verbouwd. Dit gebeurt dan ook hier en daar binnen de Mâconnais en rode wijn van de pinot noir druif heet dan simpelweg ‘Bourgogne’. Het heeft trouwens weinig zin om met mij de ‘druiven-discussie’ aan te gaan. Ik ben namelijk een grote fan van rode Mâcon. Op zijn best kan hij overheerlijk zijn, een vriendenwijn pur sang en te combineren met vele gerechten. Wat hij ook immer is: goedkoop. De vorige inbreng bracht ik de Mâcon Saint-Gengoux-le-National in de serie ‘Millebuis’ naar voren. Hij wordt verkocht in Maison Millebuis, de boetiek van de grote coöperatie in Buxy. Probeer hem eens, absoluut de moeite waard. En dat voor ruim onder het tientje.

Blijven wij bij rode Mâcon. Wanneer de gamay druiven afkomstig zijn uit één van de 20 aangewezen gemeenten, mag je de gemeentenaam toevoegen aan ‘Mâcon’, zoals bij de eerder vermelde Mâcon Saint-Gengoux-le-National, een wijn uit het meest noordelijk dorp van de Mâconnais. Voorbeelden van andere wijndorpen zijn Verzé, Mancey en Milly-Lamartine. Wij spreken dus nog steeds over een appellation régionale. Is deze rode Mâcon beter? Niet per se, maar ik vind doorgaans van wel. Sowieso is er een verschil wat alcoholpercentages betreft. Daarbij, declassificeer je bijvoorbeeld een Mâcon-Verzé, dan houd je een generieke Mâcon in je hand. Overigens, declassificeer je een Mâcon wordt het een Coteaux Bourguignons (en geen ‘Bourgogne’ …, want het gaat om de gamay en niet de pinot noir druif). Misschien het belangrijkste argument: de toevoeging van een gemeentenaam (een zogenaamde dénomination geografique) duidt op een additionele set regels om de wijngaarden en hun druiven uit de betreffende gemeenten te beschermen.

In grote lijn gelijke regels voor de witte wijnen uit de Mâconnais (nogmaals: altijd 100% chardonnay). In opbouw van alcoholpercentages zijn er de witte Mâcon (vrij zeldzaam, vooral verkrijgbaar bij coöperaties), de bekende Mâcon-Villages en de Mâcon met de toevoeging van een dénomination geografique. In het geval van wit betreft het 26 gemeenten. Hét voorbeeld dat tot in den treure wordt aangehaald: Mâcon-Chardonnay. Natuurlijk hebben wij hier te maken met een wijn gemaakt van de chardonnay druif, maar het is de naam van het wijndorp (om precies te zijn de gemeente) dat wordt vermeld, omdat de druiven exclusief afkomstig zijn uit Chardonnay zelf. Zo niet, dan wordt de witte wijn gedeclassificeerd tot een Mâcon-Villages of tot een ‘Bourgogne’ (…, want het is en blijft de chardonnay druif). Zou je jezelf kunnen afvragen of er ook een rode Mâcon-Chardonnay bestaat. Antwoord: ja, deze kan en mag in principe van de gamay druif, verbouwd binnen de gemeentegrenzen van Chardonnay, worden gemaakt. Ik beken meteen: nog nooit eentje gezien.

De regels binnen de Mâconnais voor de zogenaamde regionale wijnen zijn haarscherp, maar mede omdat ze verschillen met de rest van de Bourgogne ogen ze vrij complex. Daarbij worden er ook in de Mâconnais rode wijnen (en rosé) gemaakt van deels de gamay en deels de pinot noir druif, denk aan de Coteaux Bourguignons. Sterker, binnen de regels van de generieke rode Mâcon mag er een scheutje pinot noir bij de gamay worden toegevoegd (dan weer niet bij een Mâcon plus een dénomination geografique).

Rosé en Crémant de Bourgogne
Twee bourgondische variëteiten mogen in dit overzicht niet ontbreken: rosé en Crémant de Bourgogne. Binnen de Côte Chalonnaise wordt rosé meestal gemaakt van de pinot noir druif, in de Mâconnais van de gamay druif. Aangeboden door de grotere producenten en daarmee bedoel ik vooral de coöperaties. Meestal wordt Crémant de Bourgogne gemaakt van de vier traditionele druivensoorten in de Bourgogne: pinot noir, gamay, chardonnay en aligoté. In beide wijndistricten is de Crémant de Bourgogne met zowel een kwantitatieve als een kwalitatieve opmars bezig. Ik tref steeds meer domeinen aan die garant staan voor mooie bourgondische bubbels. De eerder vermelde Cave de Lugny maakt inmiddels zelfs een Crémant de Bourgogne (onder de naam ‘Sainchargny‘) met de hoogste classificatie binnen deze variëteit: Grand Eminent. Onlangs schreef het Amerikaanse wijntijdschrift Decanter vol lof over deze Crémant de Bourgogne (als uitstekend alternatief voor Champagne).

Promotie van de wijndistricten
Zowel de Côte Chalonnaise als de Mâconnais heeft een promotiepunt voor zijn wijnen. In Chalon-sur-Saône ligt het Maison des Vins de la Côte Chalonnaise en in Mâcon ligt het Maison Mâconnaise des Vins. Dit zijn, vooral door het ruime aanbod, interessante adressen om kennis te maken met de twee wijndistricten (in Mâcon verkoopt men trouwens meer, maar dat even terzijde). Daarbij bevindt zich op beide adressen een restaurant. De Côtes du Couchois heeft geen promotiepunt, maar Cave de Mazenay is een grote speler in dit kleine wijndistrict, zeker nu het is overgenomen door de nieuwe eigenaar van het Château de Couches die zelf ook wijnen maakt en nu dus ook nog een keer in het bezit is van een moderne, geoutilleerde locatie voor de vinificatie van zijn wijnen. De vorige maand opende in Chalon-sur-Saône een winkel van Cave de Mazenay, de reden om in de volgende bijdrage de Côtes du Couchois de nodige aandacht te geven.

Aanbevolen literatuur: Pitiot, S. en Servant, J.C. (2019). Les Vins de Bourgogne. Beaune: Collection Pierre Poupon. In het Engels vertaald (The Wines of Burgundy).

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.