Een duidelijke trend in zowel de Bourgogne als de Beaujolais: steeds meer domeinen, handelshuizen en tegenwoordig ook coöperaties werken op een biologisch vriendelijke manier, van wijngaard tot wijnkelder. In de Guide des Caves 2020, uitgegeven door het Bureau Interprofessionnel des Vins de Bourgogne, werd een apart embleem geïntroduceerd voor deze groeiende groep wijnbouwers: entreprises certifiées dans une démarche environnementale. Achter dit embleem schuilen diverse keurmerken: biologisch (AB, Ecocert, Eurofeuille), biodynamisch (Biodyvin, Demeter), algemene milieucertificeringen (Haute Valeur Environnementale niveau 3, Terra Vitis) en zelfs certificeringen gericht op maatschappelijk en duurzaam ondernemen (Vignerons en Développement Durable). In deze bijdrage richt ik me op twee bio-keurmerken: biologisch en biodynamisch.

In 2016 werd 8% van de wijngaarden in de Bourgogne en 3% in de Beaujolais biologisch gecertificeerd, goed voor respectievelijk 2.500 hectare verdeeld over 270 producenten en 600 hectare verdeeld over 100 producenten. Een rondgang door de regio laat zien dat veel wijnproducenten bezig zijn met een overgang naar biologische wijnbouw, aangeduid als conversion d’un vignoble à l’agriculture biologique. Dit traject duurt doorgaans enkele jaren. Zo startte het bekende Château de Pommard in 2016 met de transitie van zijn ‘Clos Marey-Monge’ en hoopt men volgend jaar het Demeter-certificaat te behalen.

Dit voorbeeld toont aan dat grotere spelers in Bourgogne de overgang naar bio in overzichtelijke stappen aanpakken. Zo brengen de Vignerons d’Igé deze maand hun eerste resultaat uit: de Bourgogne Aligoté 2019 (vin en conversion agriculture biologique). Daarnaast werkt een groot aantal wijnbouwers al bio(-dynamisch) zonder formeel certificaat. Tegelijkertijd bestaat er een kleine tegenbeweging: teleurgestelde domeinen die vanwege lagere opbrengsten weer deels terugvallen op conventionele methoden. Hun argument: “Liever het gebruik van enige middelen dan een faillissement.”

Meer recente cijfers (2019) tonen dat de Bourgogne koploper is in Frankrijk wat betreft bio-gecertificeerde wijnbouwers. Het versnipperde karakter van de wijngaarden speelt hierin een belangrijke rol: er kan op relatief kleine schaal geëxperimenteerd worden, bij voorkeur binnen een ommuurde clos, waar men de biodiversiteit beter kan stimuleren en minder afhankelijk is van de buurman.

Net als de biologische wijnbouw streeft biodynamische wijnbouw naar respect voor het terroir en naar kwalitatief uitstekende wijnen. Chemische preparaten, zoals kunstmest en pesticiden, worden vermeden. De bodem wordt milieuvriendelijk bewerkt en steeds vaker met een paard, een onderwerp dat later, in de bijdrage over het biologisch gecertificeerde Domaine Chevrot et Fils (AOC Maranges), verder wordt toegelicht.

Biodynamische wijnbouw gaat echter een stap verder. Begrippen als balans, evenwicht en harmonie staan centraal. Men werkt aan de vitaliteit van de bodem en versterkt de natuurlijke weerstand van de planten met nauwkeurige methoden. Preparaten op basis van natuurlijke producten, zoals zelfgemaakte compost van koeienmest, worden toegepast op bodem en planten. De filosofie berust op vertrouwen in de natuur, haar ritmes en het vermogen van de wijngaard om opnieuw evenwicht te vinden.

Het principe achter biodynamische wijnbouw is kosmisch: niet alleen de maan, maar ook de stand van de planeten bepaalt de werkzaamheden in de wijngaard – van planten tot oogsten. Soms klinkt dit vergezocht, bijna spiritueel, maar de ervaring van vele jaren leert dat het werkt.

Wie een bewuste keuze voor een bio-wijnbouwer wil maken, kan de Guide des Caves raadplegen. De internetsite BioBourgogne Vitrine *) biedt daarnaast een lijst van 49 bio-gecertificeerde wijnbouwers. Eind vorige eeuw verschenen bovendien de eerste biologische supermarkten, waar men tegenwoordig ook Bourgogne kan kopen, zoals Biocoop (recent geopend in Châtenoy-le-Royal, nabij Chalon-sur-Saône) en Biomonde, waar bijvoorbeeld de puntgave Mâcon-Villages ‘vieilles vignes’ van Domaine de la Verpaille uit Viré verkrijgbaar is.

*) Een nieuwe website in 2025, maar helaas geen mogelijkheid (?!?) om de bio-wijnbouwers te krijgen gepresenteerd.