Het bourgognejaar 2022 was indrukwekkend. Het bracht vele mooie herinneringen, maar riep ook zorgen op over de toekomst van de wijnbouw in de Bourgogne en over de prijs die wij als liefhebbers daarvoor zullen moeten betalen. Het centrale deel van deze bijdrage staat stil bij de uitdagingen waarvoor de bourgondische wijnsector zich gesteld ziet en bij de oplossingen die worden aangedragen om tot een redelijke prijs voor een Bourgogne te komen.

De bourgondische wijnoogst 2022
Alsof ik met een ontbrekend puzzelstukje had te maken, waagde ik me pas in oktober aan een bijdrage over de wijnoogst in de Bourgogne (‘Bourgondische wijnoogst 2022: een zucht van verlichting’ d.d. 8 oktober jl.). Het perscommuniqué van het Bureau Interprofessionnel des Vins de Bourgogne (B.I.V.B.) was voor wijnjournalisten een belangrijke bron van informatie, aangevuld met een persbericht d.d. 14 november 2022 met de titel ‘Bourgogne 2022: un millésime généreux et prometteur’. En ja, de wijnoogst 2022 is sinds 2018 niet zo genereus geweest en de kwaliteit belooft veel goeds.

Het onderbelichte aspect van de wijnoogst betreft de omvang van het binnengehaalde druivenvolume. Wie de bourgondische media kritisch volgt, ziet al snel de kurk boven komen drijven. Michel Barraud (Vignerons des Terres Secrètes in Prissé): “In de zomer gingen wij ervan uit dat we uitzonderlijke volumes zouden oogsten. Maar in de praktijk heeft de droogte ons afgestraft op het vlak van volumes. De oogst is goed, we naderen de toegestane opbrengsten, maar weinig domeinen hebben zeer hoge opbrengsten behaald.”

Dat plaatst de opmerking van Erwan Faiveley (Domaine Faiveley) in perspectief: “We zijn verheugd over de kwaliteit en tevreden over de kwantiteit van de druiven.”

Het B.I.V.B. sprak ten slotte, ter toelichting op beide perscommuniqués, de volgende wijze woorden: “Het potentieel is aanwezig om van 2022 een geweldige jaargang te maken. Met een prachtige balans, perfecte gezondheid en prachtige kleurextractie zou het onredelijk zijn om meer te vragen.”

De prijzen (en de schaarste) van de Bourgognes
In maart stond in La Revue du Vin de France een artikel met een uiteenzetting van de redenen waarom je voor een Bourgogne steeds dieper in de buidel dient te tasten. De inkt was nog niet droog of de oorlog in Oekraïne brak uit. Grondstoffen werden in 2022 allengs schaarser. Het bleek niet alleen moeilijk om flessen te vinden om de wijnen te bottelen, maar ook metalen capsules die de hals bedekken, doppen, kartonnen dozen en lijm voor de zelfklevende etiketten. Om nog maar te zwijgen van de stijgende transportkosten van de wijnen en het toenemende tekort aan werkkrachten.

De schaarste aan Bourgognes zelf is een andere reden waarom de prijzen fors zijn gestegen. Na de kwantitatief mindere oogsten van 2019 en 2020 en de in omvang ronduit bedroevende oogst van 2021 werd een gat in de markt voorspeld. Die voorspelling is inmiddels werkelijkheid geworden. Het bottelen van de wijnoogst 2022, rond de zomer van 2023, zal een eerste stap zijn om weer substantieel meer Bourgognes op de wijnmarkt te brengen. Belanghebbenden zijn echter van mening dat er zeker twee jaar, oftewel twee goede oogsten, nodig zullen zijn om een hernieuwde en gezonde balans tussen vraag en aanbod te vinden.

Een van de interessantste artikelen over de prijzen van Bourgognes stond begin juni in Les Échos, te vergelijken met ons Financieel Dagblad. De conclusie luidde dat naast het gat in de markt door de schaarste ook de bodem uit de markt dreigt te worden geslagen. De bourgondische wijnsector staat voor de uitdaging een evenwicht te vinden tussen winstgevendheid en de aantrekkelijkheid van het goedkopere segment Bourgognes. Een stijging van 20% van bijvoorbeeld een Mâcon-Villages in supermarkten zou regelrecht verontrustend zijn. Het is dan ook de zorg van de bourgondische wijnsector om de prijzen van de regionale appellations in de hand te houden. Deze Bourgognes op instapniveau omvatten meer dan de helft van het totale aanbod aan Bourgognes en vormen een essentiële introductie tot het ontdekken van de appellations villages en vervolgens de 1ers Crus en Grands Crus.

De grote angst van de bourgondische wijnproducenten is om de band met de consument te verliezen. “De uitdaging is om een hernieuwde ingang te vinden onderaan de piramide”, aldus Benjamin Le Berre, algemeen directeur van Maison Moillard (Meursault). Zich bewust van de toch al hoge prijs van een goede instap-Bourgogne, tegenwoordig zelden onder de 8 euro, voeren de wijnproducenten prijsstijgingen door van idealiter hooguit 15% en snijden zij aldus in hun marges op de regionale appellations. Het bewust reduceren van de winstmarges van de goedkoopste Bourgognes maakt deel uit van een langetermijnstrategie. Na de druivenoogst van 2022 zullen er hopelijk meer genereuze jaargangen volgen om deze investering terug te verdienen.

La Cité Internationale de la Gastronomie et du Vin
Aan gebrek aan aandacht had Bourgogne in 2022 niet te klagen. In de jaarlijkse Best in Travel-lijst van Lonely Planet stond de regio in de top tien, vooral vanwege de opening van La Cité Internationale de la Gastronomie et du Vin in Dijon. Afgelopen oktober bezocht ik de nieuwe toeristenmagneet.

La Cité de la gastronomie et du vin bestaat uit zes afdelingen. In het Pavillon de la Gastronomie et du Vin wordt op meer dan 1.750 m² aandacht besteed aan de culturele aspecten van de Franse gastronomie. De moderne expositieruimte loopt over in La Grande Chapelle, met een tentoonstelling over de unieke climats van de Bourgogne.

Beide presentaties voldoen aan de modernste museale maatstaven: ruimtelijk, fraai belicht, interactief en sfeervol, met muziek die vooral in de grote kapel profiteert van de prachtige akoestiek. Maar daar bleef het zo’n beetje bij. De combinatie van oude en nieuwe gebouwen is ondoorzichtig en ondanks onze grote kaart moesten we enkele malen beveiligingsmedewerkers om de weg vragen.

In het hart van La Cité liggen paviljoens met allerhande gastronomische geneugten. Het was er opvallend stil. De soms absurd hoge prijzen maakten veel duidelijk. Ook La Cave de la Cité, hoofdzakelijk gewijd aan Bourgognewijnen, was vrijwel verlaten, op een groep jongeren na die zich voor een wijnproeverij had ingeschreven. Een paar trapjes omlaag brachten ons bij de Grands Crus. Doodse stilte. Van enige interactiviteit was geen sprake; ik vreesde bijna dat alleen al het bekijken van de flessen een alarm zou doen afgaan.

Hoe mooi en imposant het allemaal ook is en hoe vriendelijk en behulpzaam de medewerkers zijn, ik verliet La Cité de la gastronomie et du vin de Dijon met een wat lege maag. Na een bourgondisch middagmaal op Place François Rude gingen we naar het Musée des Beaux-Arts, gevestigd in het voormalige paleis van de bourgondische hertogen. Na een grondige verbouwing waren ook de verdiepingen met moderne kunst weer toegankelijk. Mijn derde bezoek, maar het blijft een indrukwekkende ervaring.

Een gloednieuwe en een hernieuwde beleving in Dijon: twee tegenpolen. Misschien juist daarom een goede reden om Dijon hoog op het bourgondische lijstje voor 2023 te plaatsen.