Bourgogne is meer dan de wijngaarden, en omdat de boog niet altijd gespannen kan staan, reizen wij in deze bijdrage naar Écuisses, pakweg 15 km ten westen van de Côte Chalonnaise. In Écuisses ligt een architectonisch juweeltje: Villa Perrusson.

De tegelfabriek van de familie Perrusson was gevestigd in de gemeente Écuisses, een kleine 15 kilometer ten zuidoosten van Le Creusot. Het bedrijf werd in 1860 opgericht door Jean-Marie Perrusson en sloot honderd jaar later zijn deuren. De fabriek vervaardigde bakstenen, tegels van aardewerk, geglazuurde porseleinen tegels en vooral keramische ornamenten. De meeste industriële gebouwen zijn inmiddels verdwenen. Het belangrijkste gebouw dat overbleef, is het rijkelijk versierde huis van de directeur, een bouwwerk dat bekendstaat als ‘Villa Perrusson’.

Villa Perrusson en de omringende tuinen maken deel uit van het Écomusée du Creusot-Montceau en zijn, na een uitgebreide restauratie, opengesteld voor het publiek. Naast de villa zijn verschillende gebouwen in de nabije omgeving overgebleven die verband hielden met de activiteiten van de tegelfabriek: het gebouw met de garderobe, het kantoor van de conciërge, de stallen en een deel van het arbeidersstadje ‘Cité Perrusson’, dat op haar beurt bestond uit een aantal woningen en gebouwen die oorspronkelijk waren bestemd voor commerciële activiteiten (café, kruidenier, bakkerij). Deze gebouwen, voorzien van artefacten van de fabriek, zijn inmiddels ook beschermd als historisch monument.

De Perrussons waren aanvankelijk een familie van schippers op het nabijgelegen Canal du Centre, en werkten later samen met industriële bedrijven in de regio, waaronder tegel- en steenfabrieken. In 1860 startte Jean-Marie Perrusson zijn eerste activiteiten met de oprichting van zijn keramiekbedrijf. Naast de productie van bakstenen werd in 1862 ook de productie van dakpannen toegevoegd. In 1900 telde de fabriek zo’n 300 werknemers. Op deze wijze werd een beroemde bourgondische traditie voortgezet — denk bij mooi gekleurde dakpannen alleen al aan het dak van de bekende Hospices de Beaune. Een traditie die overigens begon bij de cisterciënzer monniken die zich 900 jaar geleden vestigden in Saint-Nicolas-lès-Cîteaux, nabij Nuits-Saint-Georges.

De villa werd in twee fasen gebouwd. De architectonische versieringen van de villa zijn bedoeld om alle producten die het bedrijf Perrusson op de markt bracht in de etalage te zetten. Na een restauratie van de buitenzijde, waarbij verschillende ontbrekende of beschadigde onderdelen onder handen werden genomen, wordt er sinds 2019 aan het interieur gewerkt. Villa Perrusson bevat talrijke ornamenten: geglazuurde bakstenen en tegels, gegoten terracotta bakstenen en tegels, keramische tegels, schouwen en panelen. De decoratieve patronen op de keramische tegels tonen figuren die zijn geïnspireerd op de natuur en doen denken aan de Art Nouveau. Oosterse elementen vormen een knipoog naar een destijds populaire modetrend.

De belangrijkste ornamenten zijn aangebracht aan de gevel met uitzicht op de spoorlijn die Nevers via Montchanin met Chagny verbindt. Op deze wijze werd aan de treinreizigers een allerbest visitekaartje van de familie Perrusson gepresenteerd. De gevel met uitzicht op Canal du Centre biedt een meer sobere aanblik. Wanneer je de villa binnentreedt, word je uitgenodigd om vrijblijvend door de drie verdiepingen te lopen, van de grote salon op de benedenverdieping tot de separate kamers van de heer en mevrouw Perrusson tot een derde verdieping met interactieve activiteiten. Geen touwen of koorden die je op afstand houden. Simpelweg het verzoek om bij de bezichtiging een voorzichtigheid te betrachten. Een wandeling in de tuin leidt vervolgens langs exotische bloemen en planten tot het in stijl opgetrokken paviljoen. Een stukje Bourgogne om na de Bourgogne even op adem te komen.

Bij binnenkomst word je bij de receptie vriendelijk ontvangen, krijg je een korte toelichting op de rondleiding en men reikt jou eventueel een plattegrond aan (via een QR-code in het Nederlands). De entree is gratis.