Kwalificaties in de Bourgogne

Bourgondische kwalificaties (Wijn uit Bourgogne)

Stuk voor stuk Appellation d’Origine Contrôlée

Wie kreeg niet het advies bij het kopen van zijn of haar eerste fles Franse wijn, dat wanneer er ‘Appellation d’Origine Contrôlée‘ op het etiket stond, je te maken hebt met een goede wijn? Dit zou betekenen dat een wijn gemaakt volgens strenge criteria goed of lekker is. Nu, nee. Alle Bourgognes in de Nederlandse supermarkten dragen de kwalificatie Appellation d’Origine Contrôlée en of wij van alle exemplaren even enthousiast worden? Volgt een uiteenzetting over de kwalificaties en hoe deze te duiden in de Bourgogne. Althans een oprechte poging daartoe. De Beaujolais wordt in deze bijdrage buiten beschouwing gelaten.

De wijnen uit de Bourgogne kennen de volgende drie kwalificaties:
– AOC (Appellation d’Origine Contrôlée), wordt AOP (Appellation d’Origine Protégée);
IGP (Indication Géographique Protégée), voorheen Vin de Pays;
– Vin de France,
voorheen Vin de table.

AOC is een kwaliteitsgarantie die betrekking heeft op (a.) de regulering en (b.) de origine (locatie) van het productieproces en in principe niets zegt over de kwaliteit van de wijn zelf. De classificatie van appellations is gebaseerd op een reeks criteria, zoals (geografische) afbakening, rendement, minimaal alcoholgehalte en druivensoort. De meeste Bourgognes voldoen aan de richtlijnen van de AOC.

De regels binnen de IGP zijn minder streng dan binnen de AOC. Nogmaals, je kunt je niet vasthouden aan het adagium ‘hoe strenger de regels, des te beter (lekkerder) de wijn’. Voor de gelegenheid opende ik de IGP Coteaux de l’Auxois ‘En Aparté’ uit 2015 van Domaine Aurélien Febvre. Een heerlijke wijn (100% chardonnay) die zich geen ‘Bourgogne’ mag noemen. Deze wijn draagt trouwens het Franse label voor biologische landbouw: Agriculture Biologique (AB). Dit is ook een kwalificatie, zij het van een andere orde.

Vin de France, de derde kwalificatie. Wanneer een wijn (nog) niet het proces van chaptaliseren (toevoegen van suiker aan nog niet vergist druivensap) heeft ondergaan, kan een wijnproducent een verzoek bij het I.N.A.O. indienen om de wijn te declassificeren tot een zogenaamde ‘Vin de France’. Domaine Alain Vignot uit Joigny (het uiterste noordwesten van de Bourgogne) maakt er eentje onder de naam ‘Les Maillotins’ (100% pinot noir). Ook de Verenigde Wijnbouwers uit Buxy maken Vins de France (rood, rosé en wit), die alleen en vrac verkrijgbaar zijn.

AOC (Appellation d’Origine Contrôlée)

AOC Bourgogne kent de volgende hiërarchie:
1.  Grand Cru;
2a. Village (1er Cru);
2b. Village;
3.  Régionale *).

*) Een groot aantal Bourgognes wordt ook als subregionaal gekwalificeerd (bijvoorbeeld Bourgogne Côte d’Auxerre, Hautes-Côtes-Nuits en Hautes-Côtes-Beaune, Bourgogne Côte Chalonnaise en Mâcon-Villages). Verder vallen Bourgognes met een extra geografische duiding onder de categorie Dénomination Géographique Complémentaire (DGC). De DGC valt binnen het regime van de AOC. Voorbeelden: Bourgogne Chitry en Mâcon-Lugny.

Aan de hiërarchie binnen de AOC liggen zowel kwantitatieve als kwalitatieve criteria ten grondslag. Zo is het alcoholpercentage van een rode village tussen de 10,5 en 13,5%, van een rode 1er Cru tussen de 11 en 14%. Van een 1er Cru mag op grond van een aantal specifieke kenmerken van het climat (wijngaard) een constant hoge kwaliteit worden verwacht en van een Grand Cru een exceptionele kwaliteit.

Het is om een aantal redenen mogelijk om binnen de AOC een wijn te declassificeren. Redenen voor declassificatie: er wordt niet voldaan aan legale eisen of een Bourgogne voldoet niet aan de kwaliteit die doorgaans van een bepaald climat wordt verondersteld. Bij het mengen van verschillende appellations is declassificatie wettelijke verplicht. Maak je bijvoorbeeld een blend van de Grands Crus ‘Chambertin’ en ‘Clos Vougeot’, ben je verplicht om slechts ‘Bourgogne’ op het etiket te vermelden. Bij een blend binnen een appellation village kies je voor de laagste orde. Hagel (2012 en 2013) vernielde een groot deel van de druiven binnen de 1er Cru wijngaarden in Savigny-lès-Beaune. Onder meer Domaine TollotBeaut was genoodzaakt om de resterende 1er Cru oogst te mengen met de opbrengt van village wijngaarden. Dit resulteerde in een (overigens heerlijke) Bourgogne met op het etiket ‘slechts’ ‘Savigny-lès-Beaune’.

Declassificatie reikt binnen het derde segment van de AOC (de appellations régionales) uiteindelijk tot Coteaux Bourguignons. Niet per se de minste wijn, genoeg exemplaren die in vriendelijke bewoordingen werden besproken in de wijngidsen en de wijntijdschriften. Naast Coteaux Bourguignons kan ook de appellation régionale Crémant de Bourgogne niet worden gedeclassificeerd. De naam ‘Bourgogne Mousseux’, die ook valt binnen het regime van de AOC, is gereserveerd voor rode bubbels gemaakt van louter rode druiven.

Overigens is rosé gemaakt van de pinot noir druif op zijn best ‘Bourgogne Rosé’. Al zijn de druiven afkomstig van de beste Grand Cru wijngaarden. Eén bekende uitzondering: de rosé uit het dorp Marsannay-la-Côte (Côte de Nuits). Deze rosé draagt een appellation village. Vaak zie je ‘Rosé de Marsannay’ op het etiket staan. Rosé uit de Mâconnais, meestal gemaakt van de gamay druif, heet doorgaans ‘Mâcon Rosé’.

IGP (Indication Géographique Protégée)

De wijnregio Bourgogne kent vier IGP’s:
– IGP Coteaux de l’Auxois (ongeveer 50 km ten westen van Dijon);
– IGP Sainte-Marie-la-Blanche (rondom het gelijknamige dorp dat zeven kilometer ten zuidoosten van Beaune ligt);
– IGP Saône et Loire (gelijk aan de grenzen van het departement met onder meer ‘Les Coteaux du Brionnais’);
– IGP Yonne (binnen Chablis, de Auxerrois en de Tonnerrois).

De IGP is een relatief onbekend aspect van de wijnregio Bourgogne. Wijnen gekwalificeerd als een IGP schotelen ons een grote variëteit voor wat smaak en kwaliteit betreft. Met meer ruimte voor experimenten en creativiteit zijn ze in staat om ons positief te verrassen. Lees bijvoorbeeld de twee bijdragen over IGP Coteaux de l’Auxois, waarbinnen gedreven producenten attractieve wijnen maken. Binnen een IGP kunnen zowel stille wijnen (rood, wit, rosé) als bubbels (wit, rosé) worden geproduceerd.

Bronnen: Pitiot, S. en Servant, J.C. (2014). Les Vins de Bourgogne. Beaune: Collection Pierre Poupon. In het Engels vertaald (The Wines of Burgundy/2016). Verder de informatieve internetpagina van het Bureau Interprofessionel des Vins de Bourgogne (BIVB). Wel met de opmerking dat het BIVB het bestaan van de bourgondische IGP’s. volstrekt negeert (tot boosheid van sommige wijnbouwers uit de IGP-districten).

N.b.: IGP Coteaux de Tannay in het departement Nièvre, dus binnen de geogra-fische regio ‘Bourgogne(-Franche-Comté)’, valt onder Vignobles du Centre-Loire. Bron: het pdf-document (p. 122) op de website van Vin du Val de Loire, met op zijn beurt de officiële Franse overheidsinstantie I.N.A.O. als bron.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.