Kwalificaties in de Bourgogne

Bourgondische kwalificaties (Wijn uit Bourgogne)

Stuk voor stuk Appellation d’Origine Contrôlée

Wie kreeg niet het advies bij het kopen van zijn of haar eerste fles Franse wijn, dat wanneer er ‘Appellation d’Origine Contrôlée‘ op het etiket stond, je te maken hebt met een goede wijn? Dit zou betekenen dat een wijn gemaakt volgens strenge criteria goed, beter of lekker is. Nu, nee. Alle Bourgognes in de Nederlandse supermarkten dragen de kwalificatie Appellation d’Origine Contrôlée en of wij van alle exemplaren even enthousiast worden? Volgt een uiteenzetting over de kwalificaties en hoe deze te duiden in de Bourgogne. Of althans een oprechte poging daartoe.

De wijnen uit de Bourgogne kennen de volgende kwalificaties:
– A.O.C. (Appellation d’Origine Contrôlée), wordt A.O.P. (Appellation d’Origine Protégée);
I.G.P. (Indication Géographique Protégée);
– Vin de France (
voorheen Vin de table).

A.O.C. is een kwaliteitsgarantie die betrekking heeft op (a.) de regulering en (b.) de origine (locatie) van het productieproces en in principe niets zegt over de kwaliteit van de wijn zelf. De classificatie van appellations is gebaseerd op een reeks criteria, zoals (geografische) afbakening, rendement, minimaal alcoholgehalte en druivensoort. De meeste Bourgognes voldoen aan de richtlijnen van de A.O.C.

De regels binnen de I.G.P. zijn minder streng dan binnen de A.O.C. Nogmaals, je kunt je niet vasthouden aan het adagium ‘hoe strenger de regels, des te beter (lekkerder) de wijn’. Voor de gelegenheid opende ik de IGP Coteaux de l’Auxois ‘En Aparté’ uit 2015 van Domaine Aurélien Febvre. Een heerlijke wijn (100% chardonnay) die zich geen ‘Bourgogne’ mag noemen. Deze wijn draagt trouwens het Franse label voor biologische landbouw: Agriculture Biologique (AB). Dit is ook een kwalificatie, zij het van een andere orde.

Vin de France, de derde kwalificatie. Wanneer een wijn (nog) niet het proces van chaptaliseren (toevoegen van suiker aan nog niet vergist druivensap) heeft ondergaan, kan een wijnproducent een verzoek bij het I.N.A.O. indienen om de wijn te declassificeren tot een zogenaamde ‘Vin de France’. Domaine Alain Vignot uit Joigny (het uiterste noordwesten van de Bourgogne) maakt er eentje onder de naam ‘Les Maillotins’ (100% pinot noir). Overigens, een van de weinigen die ik ken.

A.O.C. (Appellation d’Origine Contrôlée)

A.O.C. Bourgogne kent de volgende hiërarchie:
1.  Grand Cru;
2a. Village (1er Cru);
2b. Village;
3.  Régionale *).

*) Een groot aantal Bourgognes wordt ook als subregionaal gekwalificeerd (bijvoorbeeld Bourgogne Côte d’Auxerre, Hautes-Côtes-Nuits en Hautes-Côtes-Beaune, Bourgogne Côte Chalonnaise en Mâcon-Villages). Verder vallen Bourgognes met een extra geografische duiding onder de categorie Dénomination Géographique Complémentaire (D.G.C.). De D.G.C. valt binnen het regime van de A.O.C. Voorbeelden: Bourgogne Chitry en Mâcon-Lugny.

Aan de hiërarchie binnen een A.O.C. liggen zowel objectieve als kwalitatieve criteria ten grondslag. Zo is het alcoholpercentage van een rode village tussen de 10,5 en 13,5%, van een rode 1er Cru tussen de 11 en 14%. Van een 1er Cru mag op grond van een aantal specifieke kenmerken van het climat (wijngaard) een constant hoge kwaliteit worden verwacht en van een Grand Cru een exceptionele kwaliteit.

Het is om een aantal redenen mogelijk om binnen de A.O.C. een wijn te declassificeren. Redenen voor declassificatie: er wordt niet voldaan aan legale eisen of een Bourgogne voldoet niet aan de kwaliteit die doorgaans bij een bepaald climat wordt verondersteld. Bij het mengen van verschillende appellations is declassificatie wettelijke verplicht. Maak je een blend tussen bijvoorbeeld de Grands Cru’s ‘Chambertin’ en ‘Clos Vougeot’, ben je verplicht om slechts ‘Bourgogne’ op het etiket te vermelden. Bij een blend binnen een appellation kies je voor de laagste orde. Hagel (2012 en 2013) vernielde een groot deel van de druiven binnen de 1er Cru wijngaarden in Savigny-lès-Beaune. Onder meer Domaine TollotBeaut was genoodzaakt om de resterende 1er Cru oogst te mengen met de opbrengt van village wijngaarden. Dit resulteerde in een (overigens heerlijke) Bourgogne met op het etiket ‘slechts’ ‘Savigny-lès-Beaune’.

Declassificatie reikt binnen het derde segment van de A.O.C. (de appellations régionales) uiteindelijk tot Coteaux Bourguignons. Niet per se de minste wijn, genoeg exemplaren die in vriendelijke bewoordingen werden besproken in de wijngidsen en de wijntijdschriften. Naast Coteaux Bourguignons kan ook de appellation régionale Crémant de Bourgogne niet worden gedeclassificeerd. De naam ‘Bourgogne Mousseux’, die ook valt binnen het regime van de A.O.C., is gereserveerd voor de bubbels met louter rode druiven.

Overigens is rosé gemaakt van de pinot noir druif op zijn best ‘Bourgogne Rosé’. Al zijn de druiven afkomstig van de beste Grand Cru wijngaarden in de Côte d’Or. Eén bekende uitzondering: de rosé uit het dorp Marsannay-la-Côte (Côte de Nuits). Deze draagt een appellation village. Rosé uit de Mâconnais, meestal gemaakt van de gamay druif, heet op zijn best ‘Mâcon Rosé’.

I.G.P. (Indication Géographique Protégée)

De wijnregio Bourgogne kent vier I.G.P.’s:
– I.G.P. Coteaux de l’Auxois (ongeveer 50 km ten westen van Dijon);
– I.G.P. Sainte-Marie-la-Blanche (rondom het gelijknamige dorp dat ongeveer zeven kilometer ten zuidoosten van Beaune ligt);
– I.G.P. Saône et Loire (vanaf het zuiden van de Côte de Beaune tot in het noorden van de Beaujolais, gelijk aan de grenzen van het departement);
– I.G.P. Yonne (binnen Chablis, de Auxerrois en de Tonnerrois).

De I.G.P is een relatief onbekend aspect van de wijnregio Bourgogne. Wijnen gekwalificeerd als een I.G.P. schotelen ons een grote variëteit voor wat smaak en kwaliteit betreft. Met meer ruimte voor experimenten en creativiteit zijn ze in staat om ons positief te verrassen. Lees bijvoorbeeld de twee bijdragen over I.G.P. Coteaux de l’Auxois, over gedreven wijnmakers en hun zeer attractieve wijnen. Binnen een I.G.P. kunnen zowel stille wijnen (rood, wit, rosé) als bubbels (wit, rosé) worden geproduceerd.

Bronnen: Pitiot, S. en Servant, J.C. (2014). Les Vins de Bourgogne. Beaune: Collection Pierre Poupon. In het Engels vertaald (The Wines of Burgundy/2016). Verder de informatieve internetpagina van het Bureau Interprofessionel des Vins de Bourgogne (BIVB). Wel met de opmerking dat het BIVB het bestaan van de bourgondische I.G.P.’s. volstrekt negeert (soms tot boosheid van de wijnbouwers uit de I.G.P.-districten).

N.b.: I.G.P. Coteaux de Tannay, gelegen in het departement Nièvre en dus binnen de geografische regio ‘Bourgogne(-Franche-Comté)’, valt onder Vignobles du Centre-Loire. Bron: het pdf-document (p. 122) op de website van Vin du Val de Loire, met op zijn beurt de officiële Franse overheidsinstantie I.N.A.O. als bron.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.