Classificaties in de Bourgogne

Bourgogne Chitry (Wijn uit Bourgogne)

Bourgogne Chitry: geen appellation village, maar een appellation régionale

Wie kreeg niet het advies bij het kopen van zijn of haar eerste fles Franse wijn, dat wanneer er ‘Appellation d’Origine Contrôlée‘ op het etiket stond, je te maken zou hebben met een goede wijn? Dat zou betekenen dat een wijn gemaakt volgens strenge criteria per definitie goed of lekker is. Nu, nee. Alle Bourgognes in de Nederlandse supermarkten dragen de classificatie Appellation d’Origine Contrôlée, maar of wij daar enthousiast van worden? Volgt een uiteenzetting, een eerste aanzet hoe het een en ander te duiden in de Bourgogne. Want behalve de basale regels zijn er de bekende uitzonderingen en verder word je geconfronteerd met vele interessante én verrassende voorbeelden. Hoe wordt bijvoorbeeld een rode Bourgogne geclassificeerd die bestaat uit 50% Volnay en 50% Pommard?

De wijnen uit de Bourgogne kennen de volgende drie basisclassificaties:
AOC (Appellation d’Origine Contrôlée), wordt AOP (Appellation d’Origine Protégée);
IGP (Indication Géographique Protégée), voorheen Vin de Pays;
Vin de France,
voorheen Vin de table.

AOC is een kwaliteitscontrole die betrekking heeft op (a.) de regulering en (b.) de origine (locatie) van het productieproces en in principe niets zegt over de kwaliteit van de wijn zelf. De classificatie van een appellation is gebaseerd op een reeks criteria, zoals geografische afbakening, rendement, minimaal alcoholgehalte en druivensoort. De meeste Bourgognes voldoen aan de richtlijnen van de AOC.

De regels binnen de IGP zijn minder streng dan binnen de AOC. Nogmaals, je kunt je niet vasthouden aan het adagium ‘hoe strenger de regels, des te beter (lekkerder) de wijn’. Voor de gelegenheid opende ik de IGP Coteaux de l’Auxois ‘En Aparté’ uit 2015 van Domaine Aurélien Febvre. Een heerlijke wijn (100% chardonnay) die zich geen ‘Bourgogne’ mag noemen. Deze wijn draagt trouwens het Franse label voor biologische landbouw: Agriculture Biologique (AB). Dit is ook een classificatie, zij het van een andere orde.

Vin de France, de derde classificatie. Wanneer een wijn (nog) niet het proces van chaptaliseren (toevoegen van suiker aan nog niet vergist druivensap) heeft ondergaan, kan een wijnproducent een verzoek bij het I.N.A.O. indienen om de wijn te declassificeren tot een ‘Vin de France’. Domaine Alain Vignot uit Joigny (het uiterste noordwesten van de Bourgogne) maakt er eentje onder de naam ‘Les Maillotins’ (100% pinot noir). Meestal terug te vinden bij coöperaties, zoals de Verenigde Wijnbouwers uit Buxy of Cave de Sainte-Marie-la-Blanche (zie kopje IGP).

AOC (Appellation d’Origine Contrôlée)

AOC Bourgogne kent ook een hiërarchie en wel de volgende:
1.  Grand Cru;
2a. Village (1er Cru);
2b. Village;
3.  Régionale.

Een groot aantal appellations régionales wordt geclassificeerd met een dénominations géographique complémentaires (bijvoorbeeld Bourgogne Hautes-Côtes de Beaune, Bourgogne Côte Chalonnaise en Bourgogne Chitry). Tot vrij recent werden deze Bourgognes ook ‘subregionaal’ genoemd, maar ik zie deze (overigens verwarrende) term in de meest recente literatuur niet meer terug.

Het lijkt in eerste instantie vreemd dat ondanks het feit dat de wijndorpen Chitry, Coulanges-la-Vineuse, Épineuil en Tonnerre hun namen mogen plaatsen op het etiket van een wijnfles, hun wijnen worden geclassificeerd als appellation régionale (te herkennen aan ‘Bourgogne’ voor de naam van het wijndorp, bijvoorbeeld ‘Bourgogne Chitry’). Reden: het I.N.A.O. meent op grond van een aantal gemeenschappelijk kenmerken van wijngaarden binnen een regio, dat zij een streepje voor hebben. Daarom mag er achter ‘Bourgogne’ een geografische duiding worden geplaatst en dat kan dus ook van een wijndorp zijn, zelfs van een unieke wijngaard (bijvoorbeeld ‘Bourgogne Côte Saint-Jacques’ in Joigny). De wijngaarden van dat dorp voldoen echter niet aan de kwalitatieve criteria om als appellation village te worden geclassificeerd. Om in het noorden van de Bourgogne te blijven, de witte wijnen uit Vézelay (alleen 100% chardonnay) werden onlangs wel gepromoveerd tot appellation village. Bourgogne Vézelay werd aldus Vézelay. Overigens moeten de rode wijnen uit Vézelay het vooralsnog doen met de naam ‘Bourgogne’. En dat blijf ik een beetje vreemd vinden.

Aan de hiërarchie binnen de AOC liggen zowel kwantitatieve als kwalitatieve criteria ten grondslag. Zo is het alcoholpercentage van een rode village tussen de 10,5 en 13,5%, van een rode 1er Cru tussen de 11 en 14%. Van een 1er Cru mag op grond van een aantal specifieke kenmerken van het climat (wijngaard) een constant hoge kwaliteit worden verwacht en van een Grand Cru climat een exceptionele kwaliteit.

Het is om een aantal redenen mogelijk om binnen de AOC een wijn te declassificeren. Over het algemeen wordt er meestal niet voldaan aan de verwachting die doorgaans van een bepaald climat wordt verondersteld. Bij het mengen van verschillende appellations is declassificatie wettelijke verplicht. Maak je bijvoorbeeld een blend van de Grands Crus ‘Chambertin’ en ‘Clos Vougeot’ (of van een Volnay en een Pommard), ben je verplicht om slechts ‘Bourgogne’ op het etiket te vermelden. Bij een blend binnen een appellation village kies je voor de laagste orde. Hagel (2012 en 2013) vernielde een groot deel van de druiven binnen de 1er Cru wijngaarden in Savigny-lès-Beaune. Onder meer Domaine TollotBeaut was genoodzaakt om de resterende 1er Cru oogst te mengen met de opbrengt van de druiven van village wijngaarden. Dit resulteerde in een (overigens heerlijke) Bourgogne met op het etiket ‘slechts’ ‘Savigny-lès-Beaune’.

Declassificatie reikt binnen het derde segment van de AOC (de appellations régionales) uiteindelijk tot Coteaux Bourguignons. Niet per se de minste wijn, genoeg exemplaren die in vriendelijke bewoordingen werden besproken in de wijngidsen en de wijntijdschriften. Naast Coteaux Bourguignons kan ook de appellation régionale Crémant de Bourgogne niet worden gedeclassificeerd. De naam ‘Bourgogne Mousseux’, die ook valt binnen het regime van de AOC, is gereserveerd voor rode bubbels gemaakt van louter rode druiven.

Overigens is rosé gemaakt van de pinot noir druif op zijn best ‘Bourgogne Rosé’. Al zijn de druiven afkomstig van de beste Grand Cru wijngaarden in de Côte d’Or. Eén bekende uitzondering: de rosé uit het dorp Marsannay-la-Côte (Côte de Nuits). Deze rosé draagt een appellation village. Vaak zie je ‘Rosé de Marsannay’ op het etiket staan. Rosé uit de Mâconnais, meestal gemaakt van de gamay druif, heet doorgaans ‘Mâcon Rosé’.

IGP (Indication Géographique Protégée)

De wijnregio Bourgogne (sine de Beaujolais) kent vier IGP’s:
– IGP Coteaux de l’Auxois (ongeveer 50 km ten westen van Dijon);
– IGP Sainte-Marie-la-Blanche (rondom het gelijknamige dorp dat zeven kilometer ten zuidoosten van Beaune ligt);
– IGP Saône et Loire (gelijk aan de grenzen van het departement, met onder meer ‘Les Coteaux du Brionnais’);
– IGP Yonne (binnen Chablis, de Auxerrois en de Tonnerrois).

IGP Coteaux de Tannay in het departement Nièvre, dus binnen de geografische regio Bourgogne(-Franche-Comté), valt onder Vignobles du Centre-Loire.

De IGP is een relatief onbekend aspect van de wijnregio Bourgogne. Wijnen geclassificeerd als een IGP schotelen ons een grote variëteit voor wat smaak en kwaliteit betreft. Met meer ruimte voor experimenten, creativiteit en druiven-soorten (soms tientallen) zijn ze in staat om ons positief te verrassen. Zo maakte ik vrij recent mijn eerste ronde binnen de IGP Coteaux de l’Auxois. Hier bleek een aantal geëngageerde wijnbouwers attractieve wijnen te maken. Ook de ieder jaar heerlijke Chardonnay uit de Ardèche van het bourgondische handelshuis Louis Latour is geclassificeerd als IGP. Binnen een IGP kunnen zowel stille wijnen (rood, wit, rosé) als bubbels (wit, rosé) worden geproduceerd. Met de slotaantekening dat ook de Beaujolais een aantal IGP’s kent.

Aanbevolen literatuur: Pitiot, S. en Servant, J.C. (2019). Les Vins de Bourgogne. Beaune: Collection Pierre Poupon. In het Engels vertaald (The Wines of Burgundy).

Verder de informatieve internetpagina van het Bureau Interprofessionel des Vins de Bourgogne (BIVB). Met wel de opmerking dat het BIVB het bestaan van de bourgondische IGP’s volstrekt negeert (tot boosheid van sommige wijnbouwers uit de IGP-districten).

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.